Parytet złota – czym był i dlaczego już nie funkcjonuje?

Złoty pieniądz był podstawą międzynarodowej wymiany handlowej już od czasów starożytności. W XIX wieku ustanowiono parytet złota. Na czym on polegał? Dlaczego z niego zrezygnowano? Za wprowadzenie XIX-wieczny parytet złota funkcjonował od 1870 roku do wybuchu I wojny światowej. Podczas konferencji w Bretton Woods 1 lipca 1944 roku ustanowiono zaś sztywną wymienialność dolara amerykańskiego na złoto. Dopiero w latach 70-tych XX wieku system się załamał i trzeba było z niego zrezygnować.

Co to jest parytet złota – definicja

Co to jest parytet złota – definicja

Parytet złota zwany jest inaczej systemem waluty złotej. Polega on na tym, że każda jednostka pieniądza jest odpowiednikiem pewnej określonej wagi złota. Pieniądze mogą być bezpośrednio wymienialne na złoto, ponieważ gwarantują to emitenci pieniądza (zazwyczaj banki centralne krajów, w których parytet złota obowiązuje). System ten ma wiele zalet, ale też wad, które spowodowały, że dziś nie obowiązuje już w żadnym kraju. Dlaczego tak jest? Warto przyjrzeć się najpierw cechom i zasadom jego funkcjonowania.

Parytet złota – zasady i funkcje

Parytet złota – zasady i funkcje

Złoty pieniądz pełnie w systemie waluty złotej te same funkcje co banknoty. Te ostatnie są jednak w tym systemie jedynie substytutem złota, a pieniądzem ostatecznym jest właśnie kruszec. Papierowe pieniądze są nie niego wymienialne według stałego kursu walutowego. Waluta złota pełni więc w tym systemie funkcje:

Parytet złota – zasady i funkcje

  • miernika wartości – wyraża się w niej wartość innych towarów i usług,
  • środka płatniczego – przede wszystkim w wymianie międzynarodowej, gdy banknoty funkcjonują na rynku krajowym,
  • środka gromadzenia rezerw finansowych,
  • środka cyrkulacji – może funkcjonować w obiegu tak jak banknoty.

Przeczytaj również: w co zainwestować 150 tys. pln?

Kraje używające parytetu złota albo biły złote monety (w czasach historycznych), albo wykorzystywały banknoty, które miały gwarancję swojej wartości w złocie. Tak funkcjonowało to w USA aż do lat 70 XX wieku.

Parytet złota a konferencja w Bretton Woods

Parytet złota a konferencja w Bretton Woods

Konferencja w Bretton Woods odbyła się w trakcie trwania II wojny światowej. Miała ona na celu przygotowanie świata na problemy finansowe, które konflikt ten sprowadził na świat. Konferencję zwołał ówczesny prezydent USA Franklin Roosvelt i odbyła się ona również w tym kraju, w Bretton Woods w stanie New Hampshire. W trakcie trwania konferencji postanowiono o:

  • powołaniu Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który miał stabilizować waluty krajowe, zapewniając ich wymienialność na złoto. W tamtym czasie USA było jednym z niewielu krajów, w którym parytet złota wciąż obowiązywał,
  • powołaniu Banku Światowego, którego zadaniem miało być udzielanie pożyczek państwom zniszczonym wojnom,
  • utrzymywaniu kontroli nad nowym systemem przy pomocy Banku Światowego i wszystkich państw członkowskich, które brały udział w konferencji.

Sprawdź: W co zainwestować 200 tyś złotych

Parytet złota – wady i zalety

 

Główną zaletą parytetu złota jest wysoka stabilność cen, w tym także stałe kursy walut. W zniszczonej wojną gospodarce ta zaleta była nie do przecenienia. Niestety szybko okazało się, że w systemie waluty złotej państwa zajmujące się wydobyciem złota szybko zyskują przewagę.

Parytet złota wykres

ponadto na wielu rynkach jego zastosowanie wiązało się z deflacją, a także utrudniało wzrost gospodarczy, a nawet powodowało recesję. Taki sztywny kurs złota powodował też, że nie można nim było swobodnie handlować na wolnym rynku.

Dlaczego parytet złota już nie funkcjonuje?

Dlaczego parytet złota już nie funkcjonuje?

Zniesienie parytetu złota nastąpiło w 1971 roku. Na ten krok zdecydował się prezydent Richard Nixon. Dolar był wtedy (i wciąż jest) główną międzynarodową walutą świata, dlatego odejście od jego wymienialności na złoto wzbudziło ówcześnie wiele kontrowersji. Niezadowoleni byli zwłaszcza ekonomiści z tzw. Austriackiej Szkoły Ekonomii, którzy utrzymywali, że parytet złota jest jedyną gwarancją utrzymania jego stabilności. Dlaczego więc zdecydowano się na odejście od niego?

We współczesnych systemach finansowych standardem jest dodrukowywanie pieniędzy, w celu pokrycia wartości nowych dóbr i usług pojawiających się na rynku. Jednak niemożliwe było pokrycie w złocie wciąż zwiększającej się ilości papierowego pieniądza na rynku. Ostatecznie dolar, stał się jak pozostałe waluty świata, pieniądzem fiducjarnym. Oznacza to, że nie ma on pokrycia w złocie i żadnym innym dobrze, a więc gwarancją jego wartości jest jedynie zaufanie do rządu. Wkrótce kurs dolara stał się płynny, a więc zależny od prawa popytu i podaży, a nie sztywnej zależności od złota.

Parytet złota – podsumowanie

Parytet złota – podsumowanie

W parytecie złota banknoty mają pokrycie właśnie w tym kruszcu. Po II wojnie światowej ten model gwarantował tak potrzebną wtedy stabilność gospodarki. Dziś uznaje się ten model za przestarzały i już żaden kraju nie korzysta z systemu waluty złotej. Mimo to wciąż trwają dyskusję o powrocie tego systemu. Głos na ten temat podjął m.in. szef Banku Światowego w latach 2000 – 2012 Robert Zoellich, który stwierdził, że Czołowe gospodarki świata powinny rozważyć powrót do zmodyfikowanego standardu złota, który kierowałby ruchami walut”. Dziś jednak większość czołowych ekonomistów ma inne zdanie.

Przeczytaj również:

Parytet złota – pytania i odpowiedzi

Czym jest parytet złota?

Parytet złota zwany jest inaczej systemem waluty złotej. Polega on na tym, że każda jednostka pieniądza jest odpowiednikiem pewnej określonej wagi złota. Pieniądze mogą być bezpośrednio wymienialne na złoto, ponieważ gwarantują to emitenci pieniądza.

Kto zniósł parytet złota?

Zniesienie parytetu złota nastąpiło w 1971 roku. Na ten krok zdecydował się prezydent Richard Nixon. Dolar był wtedy (i wciąż jest) główną międzynarodową walutą świata, dlatego odejście od jego wymienialności na złoto wzbudziło ówcześnie wiele kontrowersji.

Dlaczego zrezygnowano z parytetu złota?

Chodziło o dodruk pieniądza. Dolar stał się pieniądzem fiducjarnym, nie ma już pokrycia w złocie i żadnym innym dobrze, a więc gwarancją jego wartości jest jedynie zaufanie do rządu. Wkrótce kurs dolara stał się płynny, a więc zależny od prawa popytu i podaży, a nie sztywnej zależności od złota.

Kiedy skończył się parytet złota?

Parytet złota skończył się ponad 50 lat temu w 1971 roku decyzją ówczesnego prezydenta USA, Richarda Nixona, pomimo sprzeciwu m.in. ekonomistów z tzw. Austriackiej Szkoły Ekonomii, którzy utrzymywali, że parytet złota jest jedyną gwarancją utrzymania jego stabilności. 

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.