Testament: dlaczego i kiedy warto sporządzić?

Wielu osobom testament kojarzy się wyłącznie z nieubłaganie zbliżającą się śmiercią, o której każdy z nas woli nie myśleć, jeśli nie ma takiej potrzeby. Życie bywa jednak przewrotne, dlatego odpowiedzialnie byłoby rozważyć kwestie tego, co wydarzy się z naszym majątkiem po naszej śmierci. Dlaczego warto sporządzić testament? W poniższym artykule odpowiadamy na to pytanie. 

Testament – jak sporządzić?

Istnieje kilka możliwych sposobów sporządzenia testamentu. Wyróżniamy: 

  • Testament holograficzny (własnoręczny) – testament sporządzony w całości odręcznie przez samego spadkodawcę. Nie ma możliwości spisania treści na komputerze i opatrzenia dokumentu wyłącznie odręcznym podpisem,
  • Testament notarialny – testament sporządzany przez notariusza w formie aktu notarialnego, 
  • Testament allograficzny (urzędowy) – złożenie ostatniej woli w urzędzie w obecności urzędnika (wójta, burmistrza, prezydenta miasta, starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego) oraz dwóch świadków,
  • Testamenty szczególne (ustne, podróżne, wojskowe) – testamenty możliwe do zastosowania wyłącznie w przypadku wystąpienia wskazanych w prawie spadkowym sytuacji (np. gdy istnieje obawa rychłej śmierci lub podczas podróży na polskim statku morskim lub powietrznym.

Najpowszechniejsze są dwie pierwsze formy sporządzania testamentu.

Testament spisany u notariusza – czy warto?

W poprzedniej części artykułu wskazaliśmy, że testament może zostać spisany własnoręcznie. Zrobienie tego przy pomocy notariusza jest jednak rozwiązaniem znacznie bezpieczniejszym.

Przede wszystkim podważenie jego treści, w przeciwieństwie do testamentu własnoręcznego, będzie bardzo trudne, w związku z tym, że kancelaria notarialna przygotuje go w formie dokumentu urzędowego.

Dodatkowo, współpraca z notariuszem da nam pewność, że testament został przygotowany zgodnie z literą prawa.

Kolejnym plusem tego rozwiązania jest fakt, że dokument zostanie złożony w Notarialnym Rejestrze Testamentów i będzie przechowywany w depozycie notarialnym.

Koszt sporządzenia testamentu u notariusza wynosi od 50 do 200 zł. Jest to często cena naszego spokoju, więc warto przemyśleć takie rozwiązanie.

Kiedy rozważyć spisanie testamentu?

Zacznijmy od tego, że rozpoczęcie rozważań na temat testamentu dopiero w podeszłym wieku czy wręcz na łożu śmierci nie jest dobrym pomysłem. Podejmowane wtedy decyzje mogą być bardzo emocjonalne i mało przemyślane. Dodatkowo testament spisywany przez osoby starsze, szczególnie majętne, posiadające wielu spadkobierców znacznie łatwiej jest podważyć, posługując się chociażby zaburzoną jasnością umysłu spadkodawcy. 

Testament powinniśmy spisać w momencie, gdy stajemy się właścicielami pewnego majątku, czyli wszelkiego rodzaju nieruchomości, samochodów, czy czegokolwiek innego, co stanowi wartość. Pamiętajmy, że testament można w dowolnej chwili zaktualizować. Ważne, żeby po prostu powstał wraz z powstaniem naszego majątku.

Kto dziedziczy jeśli nie spiszesz testamentu?

Kwestię tę porusza kodeks cywilny w artykułach: 931 – 935. Jeśli zmarły nie pozostawił po sobie testamentu, w grę wchodzi tzw. dziedziczenie ustawowe. 

Majątek w pierwszej kolejności jest dziedziczony przez małżonka i zstępnych (dzieci, później wnuki i pozostali zstępni). Dzieci i małżonek dziedziczą w częściach równych. Małżonek nie może otrzymać jednak mniej niż 1/4 majątku.

Jeśli zmarły nie miał zstępnych, jego majątek jest dziedziczony przez małżonka i rodziców. Małżonek dziedziczy w tej sytuacji 1/2 majątku, a rodzice pozostałą 1/2 w częściach równych. 

W sytuacji, gdy zmarły nie miał dzieci, ale także jego rodzice lub jeden rodzic już nie żyją, do spadku dopuszczane jest rodzeństwo zmarłego. Dziedziczy ono w częściach równych z udziału rodziców. Jeśli rodzeństwo zmarłego nie żyje, ale pozostawiło po sobie zstępnych – to oni będą uprawnieni do majątku zmarłego. 

Jeśli spadkodawca nie pozostawił nikogo z wyżej wskazanych uprawnionych do dziedziczenia, to spadek dziedziczą jego dziadkowie. Jeśli i oni już nie żyją, dziedziczą ich zstępni.

Ostatni w kolejności do dziedziczenia są pasierbowie (dzieci małżonka spadkodawcy). Otrzymają oni jednak spadek tylko w sytuacji, gdy każdy z ich rodziców już nie żyje.

Brak testamentu a związek nieformalny

Spisanie testamentu jest szczególnie ważne w sytuacji, gdy żyjemy w nieformalnym związku. Dziedziczenie ustawowe nie dopuszcza bowiem do spadku nikogo, kto nie jest spokrewniony ze zmarłym. Jeśli więc para żyje przez wiele lat ze sobą bez ślubu, to po śmierci jednego z partnerów ten drugi nie będzie w żaden sposób zabezpieczony. Jedyną drogą do upoważnienia partnera do naszego majątku jest uwzględnienie go w testamencie.

Brak testamentu a małoletnie dzieci

Jak wskazaliśmy we wcześniejszej części artykułu, pierwsi w kolejności do dziedziczenia po zmarłym są małżonek i dzieci. W przypadku, gdy np. wdowa borykająca się z problemami finansowymi po śmierci męża będzie chciała sprzedać mieszkanie – nie będzie mogła tego zrobić bez zgody sądu. Współwłaścicielami nieruchomości będą bowiem małoletnie dzieci. Warto więc zastanowić się nad spisaniem przez małżonków testamentów wzajemnych, w których ustalą siebie nawzajem wyłącznymi spadkobiercami nieruchomości.

Brak testamentu spisanego przez osobę samotną

W przypadku, jeśli zmarły nie miał żadnej rodziny i nie spisał testamentu, w którym zaznaczył komu w tej sytuacji przekazuje swój majątek, całość spadku trafi w ręce gminy lub Skarbu Państwa.

Dlaczego warto sporządzić testament?

Testament warto sporządzić przede wszystkim w celu umożliwienia sobie samodzielnej decyzji – do kogo ma trafić mój majątek po mojej śmierci. Pozwoli to też uniknąć sytuacji, w której cały Twój majątek odziedziczy osoba, która w rzeczywistości w żadnym stopniu nie uczestniczyła w Twoim życiu, ale jest z Tobą formalnie związana. Spisując ten dokument ułatwiamy także wszelkie formalności związane z dziedziczeniem naszym najbliższym. Śmierć bliskiej osoby to ogrom wielu emocji. Nie każdy jest więc w stanie skupić się na sprawach materialnych. Bliscy na pewno podziękują Ci za ułatwienie im tej i tak trudnej drogi.

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA od Google - sprawdź politykę prywatności oraz regulamin.