Co to jest pieniądz fiducjarny?

Każdego dnia posługujemy się pieniędzmi w formie bilonu, banknotów czy kart płatniczych, lecz czy zastanawiamy się, czym tak naprawdę są waluty, z których korzystamy? Skąd przekonanie, że papier z napisem „100 złotych” jest wart dokładnie tyle? Czym jest pieniądz fiducjarny? O tym przeczytasz w poniższym artykule. 

Pieniądz fiducjarny – co to jest? 

Pieniądz fiducjarny - co to jest? 

Nazwa „pieniądz fiducjarny” (czyli inaczej waluta fiat) pochodzi od łacińskiego słowa fides, oznaczającego wiarę. Jest to bowiem waluta, której wartość nie opiera się na zabezpieczeniu dobrami materialnymi, takimi jak kruszce, a jedynie na zaufaniu do jej emitenta. Jest to legalny środek płatniczy na określonym obszarze (np. na terenie państwa). Innymi słowy, pieniądz fiducjarny to oficjalna waluta obowiązująca w danym kraju. Waluta ta ustanawiana jest przez instytucje finansowe, działające w danym państwie. W Polsce to Narodowy Bank Polski ma wyłączne prawo emitowania polskich złotych i groszy. Pieniądze fiducjarne zastąpiły złoto i inne dobra materialne, będące w przeszłości obowiązującymi środkami płatniczymi.

Przeczytaj również:: Inwestowanie w nieruchomości z małym kapitałem

Pieniądz dawniej a dziś

Pieniądz dawniej a dziś

Za początki pieniądza uznaje się monetyzację kruszców szlachetnych, kiedy to metale szlachetne takie jak złoto, srebro czy miedź stanowiły podstawowy środek płatniczy. 

Pierwsze wzmianki o na temat papierowych pieniędzy pochodzą z Chin, z okresu panowania dynastii Tang między VII a X wiekiem. W Europie pierwsze banknoty pojawiły się w XVII wieku w Szwecji. Przez wiele wieków miały one pokrycie w kruszcach. Ich posiadanie wiązało się z możliwością wymiany banknotu o określonej wartości na określoną ilość złota u emitenta. 

Następnym krokiem w rozwoju pieniądza było pojawienie się na rynku weksli i czeków. Tak zaczął się bezgotówkowy obrót pieniądzem.

Międzynarodowe standardy dotyczące wymiany banknotów na złoto (gold standard – system waluty złotej) obowiązywały od XIX wieku. System ten zakładał, że standardowej jednostce pieniądza odpowiada określona waga złota, które emitent jest zobowiązany wydać w ramach wymiany.

Ostatecznie system waluty złotej został uchylony w 1971 roku przez prezydenta USA Richarda Nixona. Zniósł on wtedy konieczność gromadzenia pokrycia w złocie i oświadczył, że Stany Zjednoczone rezygnują z dokonywania wymiany banknotów na surowiec szlachetny. Był to moment, w którym złoto utraciło swoją bardzo ważną rolę. Tak właśnie został zapoczątkowany pieniądz fiducjarny. Od tego czasu każda waluta na świecie funkcjonuje w ramach banknotów i monet dostosowanych wyglądem do historii i kultury danego państwa.

Pieniądze fiducjarne – bankoty czy monety?

Pieniądze fiducjarne - bankoty czy monety?

Powszechnie przyjęło się, że określenie „pieniądz fiducjarny” dotyczy pieniędzy papierowych- banknotów, gdyż monety zawierają drogocenne kruszce. Ich wartość nie opiera się więc wyłącznie na zaufaniu do eminenta, ale również na kruszcu, z jakiego zostały wykonane. W rzeczywistości jednak pieniądz fiducjarny jest także rozprowadzany jako bilon bity z metali nieszlachetnych. O pieniądzu fiducjarnym możemy mówić również w przypadku, gdy moneta została wybita z metalu szlachetnego o wartości niższej, niż nominalna wartość tej monety nadana przez emitenta.

Przeczytaj również: w co zainwestować 150 tys. pln?

Pieniądz fiducjarny – wady i zalety

Pieniądz fiducjarny - wady i zalety

Do głównych zalet pieniądza fiducjarnego można zaliczyć fakt, że nie wymaga on zabezpieczenia w postaci dobra materialnego. Wszelkie problemy związane z przechowywaniem czy transportem kruszców po prostu nie istnieją. Ponadto, produkcja pieniędzy fiducjarnych jest znacznie tańsza niż wyprodukowanie wartości pieniężnych z surowców szlachetnych, dzięki czemu państwo może w łatwy sposób finansować deficyty budżetowe. Waluta fiat zdecydowanie ułatwia także wszelkie transakcje międzynarodowe. Zaletą takiego pieniądza jest też fakt, że jego emisją zajmują się instytucje finansowe zarządzane przez państwo, co gwarantuje całkowitą kontrolę nad jego podażą. 

wartość pieniądza

Ostatnia z wymienionych powyżej zalet, może być jednocześnie uznana za wadę pieniędzy fiducjarnych, co doskonale pokazuje nam historia. Fakt, że państwo ma kontrolę nad ich podażą może wiązać się z ogromnym ryzykiem ekonomicznym. Waluta fiat nie posiada bowiem wartości wewnętrznej, co umożliwia państwom masowy dodruk pieniędzy. To z kolei wiąże się z ryzykiem hiperinflacji, czy nawet stagflacji.

Pieniądze fiducjarne a kryptowaluty

Pieniądze fiducjarne a kryptowaluty

Cechą łączącą kryptowaluty i waluty fiat jest fakt, że w obu przypadkach ich wartość nie jest oparta na żadnych dobrach materialnych. Różnice pomiędzy nimi nie pozwalają jednak na stosowanie dla nich tej samej kategorii. 

Po pierwsze, główną cechą kryptowalut – w przeciwieństwie do walut fiat – jest ich decentralizacja i zupełna niezależność od instytucji finansowych. Charakteryzują się one również z góry określoną podażą, która w przypadku pieniądza fiducjarnego jest właściwie nieograniczona. Ryzyko hiperinflacji związanej w obrotem kryptowalutami jest więc zerowe. 

Przeczytaj również: W co zainwestować 500 tyś złotych

Pieniądz fiducjarny – pytania i odpowiedzi

Co to jest pieniądz fiducjarny?

Pieniądz fiducjarny to waluta, której wartość nie opiera się na zabezpieczeniu dobrami materialnymi, takimi jak kruszce, a jedynie na zaufaniu do jej emitenta. Jest to legalny środek płatniczy na określonym obszarze (np. na terenie państwa).

Jakie są przykłady pieniędzy fiducjarnych?

Dziś praktycznie każda waluta państwowa jest pieniądzem fiducjarnym – złotówka, Euro, dolar.

Jakie są zalety pieniędzy fiducjarnych?

Zalety? Nie wymagają one zabezpieczenia w postaci dobra materialnego. Produkcja pieniędzy fiducjarnych jest znacznie tańsza niż wyprodukowanie wartości pieniężnych z surowców szlachetnych. Ułatwiają one wszelkie transakcje międzynarodowe. Ich emisją zajmują się instytucje finansowe zarządzane przez państwo.

Kryptowaluty a pieniądze fiducjarne: co je łączy i dzieli?

W obu przypadkach ich wartość nie jest oparta na żadnych dobrach materialnych. Główną cechą kryptowalut – w przeciwieństwie do walut fiat – jest ich decentralizacja, z góry określona podaż i zupełna niezależność od instytucji finansowych.

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.