Zadatek i zaliczka: czym się różnią i co lepiej wybrać?

Przed Tobą nadchodząca transakcja, np. zakup nieruchomości, a w umowie pojawia się hasło „zadatek” lub „zaliczka”? Co oznaczają te dwa pojęcia i w jakich sytuacjach je stosujemy? Co jest lepsze i czym różnią się zadatek i zaliczka? Zrozumienie tych dwóch pojęć nie należy do najprostszych, a jest to bardzo istotna kwestia, wpływająca na rentowność transakcji. Poznaj zatem różnice i cechy wspólne tych dwóch świadczeń. 

Zadatek – definicja i podstawa prawna

Zadatek jest to świadczenie w postaci pieniężnej lub rzeczowej, które jedna osoba wręcza drugiej stronie przy zawieraniu umowy. Instytucja zadatku została uregulowana w art. 394 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z przepisami, zadatek nie powinien przekraczać 20% wartości umowy. Znajduje zastosowanie przy zawieraniu każdej umowy obligacyjnej, jednak najczęściej jest on stosowany przy umowie przedwstępnej.

Zaliczka – definicja i podstawa prawna

Zaliczka nie została zdefiniowana w żadnym akcie prawnym, a konsekwencje, jakie się z nią wiążą, możemy wywnioskować z przepisów dotyczących zobowiązań wzajemnych z art. 487 ust.2 Kodeksy Cywilnego. Zaliczka jest to pewna kwota pieniężna, będąca częścią przyszłej należności, która jest wręczana kontrahentowi przy zawieraniu umowy.

Zadatek – zalety i wady

Zaletami przemawiającymi na korzyść zadatku są:

  • dobre zabezpieczenie umowy (w razie niewywiązania się lub wycofania z umowy strony sprzedającej możemy otrzymać rekompensatę w wysokości dwukrotnej sumy zadatku),
  • wpłacając zadatek, kwota całkowita do zapłaty będzie pomniejszona o jego wysokość,
  • w przypadku braku realizacji umowy z winy obu stron, zadatek zostaje zwrócony osobie, która go wpłaciła.

Wady zadatku, na które należy zwrócić uwagę:

  • wysokość zadatku ustalana jest tylko przez stronę sprzedającą, osoba kupująca nie ma możliwości negocjacji,
  • jako strona sprzedająca w razie odstąpienia od umowy, musimy zwrócić zadatek w dwukrotnej jego wysokości,
  • w sytuacji, gdy strona kupująca rezygnuje z umowy, wpłacony zadatek przepada na rzecz sprzedającego.

Zaliczka – zalety i wady

Zaliczka nie jest poddana regulacji prawnej, więc nie zabezpiecza należytego wykonania umowy, ani też nie zapewnia skuteczności transakcji. W przypadku zaliczki żadna ze stron nie ponosi konsekwencji finansowych, w razie wycofania się z umowy. 

Zadatek i zaliczka – podobieństwa i różnice

Zadatek i zaliczka są najpopularniejszymi formami zabezpieczenia umowy. Obie charakteryzują się wpłatą części zobowiązania na samym początku. Oznacza to że są wpłacane przed wykonaniem usługi lub dokonaniem ostatecznej transakcji. Jeżeli umowa zostanie wypełniona bez zarzutu to zarówno zadatek jak i zaliczkę zalicza się na poczet świadczonej usługi, lub ceny towaru. I to tyle jeżeli chodzi o podobieństwa. Natomiast dzielą je istotne różnice, takie jak:

  • umocowania prawne,
  • zasady w przypadku niewykonania umowy,
  • zasady zwrotu w przypadku odstąpienia od umowy.

Zadatek i zaliczka – co przepada?

Zaliczka w razie niewykonania lub zerwania umowy podlega zwrotowi. Do zaliczki nie stosuje się wskazanych w art. 394 K.C. zasad dotyczących przepadku zadatku lub zwrotu w podwójnej wysokości.

Natomiast zadatek przepada, gdy nie dojdzie do sfinalizowania umowy z winy wpłacającego. Jeśli analogiczna przyczyna będzie po stronie otrzymującego zadatek, jest on zobowiązany do jego zwrotu w podwójnej wysokości.

Zadatek i zaliczka – zatrzymanie

Zadatek zostanie zatrzymany przez wykonawcę zlecenia, gdy za zerwanie umowy odpowiedzialność ponosi klient. Zaliczka w tej samej sytuacji powinna zostać zwrócona zleceniodawcy. Jednak są przypadki, w których nie powinno to nastąpić. Wtedy gdy wykonawca w wyniku zerwania umowy poniósł straty lub koszty z tytułu wykonania zlecenia w postaci np. zamówionego towaru lub sprzętu, wówczas może się on ubiegać o zwrot poniesionych kosztów lub odszkodowanie.

Zadatek i zaliczka – co lepsze?

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Wszystko zależy od wielu czynników, między innymi od danej sytuacji oraz przedmiotu umowy. Ogólnie mówiąc, jeżeli obie strony umowy mają względem siebie dobre relacje, to można zalecić formę przedpłaty jaką jest zaliczka. Jednak przy zakupie nieruchomości bądź ruchomości, gdzie w grę wchodzą duże kwoty, lepszym rozwiązaniem będzie zadatek, w możliwie jak najwyższej wysokości. Zadatek bardziej chroni obie strony umowy, zaliczka nie daje takich gwarancji.

Zakup nieruchomości – zadatek i zaliczka

Przy zakupie nieruchomości zadatek i zaliczka z jednej strony chronią sprzedającego przed nierozważnym kupującym, z drugiej zaś gwarantują kupującemu, że sprzedający nie wycofa się z umowy np. w trakcie załatwiania formalności kredytowych. W kontekście prawa cywilnego zadatek oraz zaliczka są częścią przyszłej kwoty wynagrodzenia za daną usługę, tak więc w przypadku zakupu nieruchomości można je potraktować jako pierwszą ratę. Jako że zaliczka nie ma uregulowań prawnych, to w przypadku zakupu nieruchomości zalecane jest jednak zastosowanie zadatku.

Zadatek i zaliczka – podsumowanie

Zadatek i zaliczka różnią się między sobą zasadami dotyczącymi zwrotu. Znając te różnice na pewno będziemy bardziej świadomi i uważni, przy podpisywaniu umów, które zobowiązują nas do wpłaty pewnej sumy pieniędzy. Najbezpieczniejszym rozwiązaniem będzie skorzystanie z pomocy prawnej. Będziemy mieć pewność, że umowa i forma przedpłaty będzie dla nas najkorzystniejsza, a zarazem bezpieczna.

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA od Google - sprawdź politykę prywatności oraz regulamin.