W wielu kredytach ze zmiennym oprocentowaniem przez lata działał ten sam zapis: WIBOR plus marża banku. Marża wynika z umowy. WIBOR jest zmienną częścią oprocentowania i to jego ruch, po aktualizacji stopy przez bank, wpływa na wysokość kolejnych rat.
Teraz rynek ma stopniowo przejść na POLSTR. To nie jest tylko zmiana skrótu w umowie. WIBOR 1M, 3M i 6M są stawkami terminowymi, a POLSTR opiera się na faktycznie zawartych, jednodniowych transakcjach depozytowych. Inaczej zbierają dane i inaczej reagują na ruch stóp procentowych.
Sama reforma nie obniży jednak automatycznie raty i nie przeniesie każdej starej hipoteki na nowy wskaźnik. Problem zaczyna się wtedy, gdy z samej zmiany próbujemy od razu wyliczyć nową ratę. Najpierw trzeba sprawdzić, kiedy POLSTR w ogóle może wejść do konkretnej umowy.
WIBOR i POLSTR to nie są dwie nazwy tej samej stopy
WIBOR pokazuje stopę, po której banki mogłyby składać w innych bankach depozyty na określony termin. Dla stawek 1M, 3M i 6M administrator korzysta z kwotowań banków panelowych. Banki najpierw sięgają po dane transakcyjne i inne informacje rynkowe. Gdy to nie wystarcza, ostatni poziom kaskady pozwala przekazać wiążące kwotowanie przygotowane według określonych procedur. WIBOR nie jest więc prostą średnią oprocentowania faktycznie udzielonych kredytów.
POLSTR patrzy na inny fragment rynku. To średnia ważona wolumenem kwalifikowanych, niezabezpieczonych depozytów w złotych zawartych na jeden dzień na rynku hurtowym. Punktem wyjścia są rzeczywiste transakcje, a odczyt jest publikowany następnego dnia roboczego.
Rekomendacja dla nowych kredytów konsumenckich nie wskazuje jednak pojedynczego dziennego POLSTR, tylko POLSTR 1M Stopę Składaną i miesięczny okres odsetkowy. Taki indeks powstaje przez złożenie dziennych wartości z minionego okresu. Najprościej wyobrazić go sobie jako przesuwające się okno: stare odczyty wypadają, a na ich miejsce wchodzą nowe.,,
Ta różnica zmienia tempo reakcji. WIBOR 3M lub 6M jest stawką na przyszły termin, więc może wcześniej uwzględnić oczekiwany ruch Rady Polityki Pieniężnej.
POLSTR 1M Stopa Składana zbiera minione odczyty. Po obniżce przez pewien czas nadal zawiera wcześniejsze, wyższe wartości. Przy podwyżce działa ten sam mechanizm w przeciwną stronę.
Dlaczego rynek w ogóle odchodzi od WIBOR
Powód zmiany jest prosty: nowa stopa ma być mocniej oparta na faktycznie zawartych transakcjach. Reforma musi jednak spełnić wymogi unijnego rozporządzenia BMR i nie naruszyć istniejących umów. Dlatego WIBOR jest wygaszany przez lata, a nie wyłączany jednym ruchem.,
Nie oznacza to, że WIBOR został uznany za nielegalny, nieważny albo historycznie niereprezentatywny. GPW Benchmark wprost zaznaczył, że decyzja o jego wygaszeniu nie wynika z oceny dotychczasowej jakości wskaźnika. WIBOR pozostaje pod nadzorem i ma nadal obsługiwać istniejący portfel w okresie uporządkowanej likwidacji.
POLSTR nie był pierwszym wyborem. Najpierw to WIRON miał zastąpić WIBOR. Po ponownej analizie danych i metodologii wybór zmieniono na POLSTR, a oficjalna publikacja nowej stopy wraz z indeksami składanymi ruszyła 2 czerwca 2025 roku.,
Rok 2027 nie oznacza końca WIBOR w starych kredytach
Od początku 2027 roku WIBOR i WIBID co do zasady nie mają być stosowane w nowych umowach i instrumentach finansowych. Wyjątek zostaje dla części transakcji pochodnych służących zabezpieczeniu starego portfela. To koniec nowej sprzedaży opartej na WIBOR, a nie dzień, w którym każdy istniejący kredyt przejdzie na POLSTR.
Stare umowy to osobna historia. Stawki WIBOR 1M, 3M i 6M mają być publikowane do 31 grudnia 2036 roku, a ich opracowywanie zakończy się 1 stycznia 2037 roku. Jeżeli ktoś spłaci hipotekę wcześniej i po drodze nie podpisze aneksu, sam start POLSTR może nie zmienić w jego racie ani złotówki.,
Harmonogram reformy. Nowe umowy od 2027 roku, stary portfel do końca 2036 roku
Schemat pokazuje granice harmonogramu, a nie proporcjonalną skalę czasu.
Te dziesięć lat wygląda jak wieczność, ale WIBOR siedzi nie tylko w hipotekach. Jest także w kredytach firm, obligacjach, instrumentach pochodnych i umowach zabezpieczających ryzyko.
GPW Benchmark oparł datę końcową na profilu zapadalności należności i papierów dłużnych. Dlatego plan zakłada naturalne wygasanie jak największej liczby umów, a nie jedną powszechną konwersję.
Co to oznacza dla kredytobiorców
Dla osoby szukającej nowego kredytu najważniejszy będzie pełny cennik banku. Klient dostanie wskaźnik, marżę, zasady aktualizacji oraz pozostałe koszty. POLSTR może być stosowany już przed 2027 rokiem, ale rekomendacja Narodowej Grupy Roboczej nie ustala bankom jednej marży ani jednej ceny kredytu.,
W już spłacanej umowie pierwsze pytanie brzmi zupełnie inaczej: kiedy ten kredyt się kończy? Jeżeli przed 1 stycznia 2037 roku, przy obecnym harmonogramie WIBOR może pozostać podstawą oprocentowania do ostatniej raty. Nie jest to jednak bezwarunkowa gwarancja. Klient może dobrowolnie przyjąć zmianę, a wcześniej mogą wejść w życie nowe przepisy. Jeżeli ostatnia rata przypada po 2036 roku, trzeba znaleźć w umowie klauzulę awaryjną na wypadek zaprzestania publikacji wskaźnika.
Bank musi mieć pisemny plan na wypadek istotnej zmiany albo zniknięcia wskaźnika i, gdy jest to możliwe, wskazać alternatywę. Nie oznacza to, że każda polska hipoteka ma dziś identycznie zapisany plan B. KNF i Komitet Stabilności Finansowej uznały też, że powszechny ustawowy zamiennik WIBOR nie jest obecnie potrzebny. Plan opiera się przede wszystkim na naturalnym wygasaniu starego portfela.,,
Jest jeszcze projekt UC132, który zakłada przedstawienie kredytobiorcy oferty zmiany oprocentowania w związku z likwidacją kluczowego wskaźnika. Klient miałby zdecydować, czy ją przyjąć. Na 27 sierpnia 2026 roku to nadal projekt na etapie opiniowania, więc bank nie ma dziś takiego obowiązku.
Bank może wcześniej zaproponować aneks albo refinansowanie. Nie oceniałbym takiej propozycji tylko po tym, że pojawia się w niej POLSTR. Porównałbym nową marżę, ratę, prowizję, zabezpieczenia i skutki prawne całej zmiany.
Czy POLSTR będzie niższy? Dzisiaj tak. Zawsze? Nie
Żeby porównać je uczciwie, biorę ten sam dzień: 24 sierpnia. WIBOR 3M wynosił 3,83 procent, a POLSTR 1M Stopa Składana 3,53541 procent, więc dzieliło je 0,29459 punktu procentowego.,
Nie jest to porównanie wskaźników o takim samym terminie: zestawiam WIBOR 3M z rekomendowanym dla nowych kredytów POLSTR 1M Stopą Składaną. Dziennego POLSTR nie używam w tym rachunku, bo ma inny horyzont i inną konstrukcję.
Na tej jednej dacie łatwo zbudować tezę, że POLSTR będzie zawsze tańszy. Sam bym jej nie kupował. W cyklu obniżek terminowy WIBOR może wcześniej wyceniać kolejne ruchy RPP, podczas gdy składany POLSTR niesie jeszcze starsze obserwacje. W cyklu podwyżek kolejność może się odwrócić.
Nie można więc założyć, że POLSTR zawsze będzie tańszy o około 0,3 punktu procentowego. Ta różnica będzie się zmieniała, a o racie i tak zdecydują również marża oraz pozostałe koszty.
Jeżeli stary kredyt ma przejść z jednego benchmarku na drugi, w mechanizmie może pojawić się spread korygujący. Ma ograniczyć sytuację, w której sama techniczna zamiana wskaźnika od razu daje dużą korzyść jednej ze stron. Gdy nowy wskaźnik jest konstrukcyjnie niższy, korekta może część tej różnicy wyrównać.
I tu łatwo pomylić spread z marżą. Różnica 0,29459 punktu procentowego z jednego dnia nie jest oficjalnym spreadem dla hipotek. Spread może pojawić się przy przejściu starej umowy, a marża jest częścią ceny nowej oferty. Dziś nie ma jednej korekty dla wszystkich hipotek z WIBOR. Dla raty efekt może wyglądać podobnie, ale prawnie są to dwa różne mechanizmy.
Jak reforma może wpłynąć na ratę i koszt kredytu
Niższy wskaźnik obniża ratę tylko wtedy, gdy marża i pozostałe warunki są takie same. Policzyłem więc prosty model: 500 tysięcy złotych, 25 lat spłaty, raty równe i marża 2 punkty procentowe. Pomijam prowizję, ubezpieczenie i inne koszty, bo chcę zobaczyć wyłącznie wpływ wskaźnika.
Przy WIBOR 3M równym 3,83 procent pełne oprocentowanie wynosi 5,83 procent, a rata 3 169,75 zł.
Po podmianie wyłącznie wskaźnika na POLSTR 1M Stopę Składaną równą 3,53541 procent oprocentowanie spada do 5,53541 procent, a rata do 3 081,02 zł. Różnica wynosi 88,73 zł miesięcznie, czyli około 1 065 zł w pierwszym roku, gdyby poziom obu stóp przez cały rok się nie zmienił.,
Wykres 1. Rata modelowego kredytu 500 tys. zł na 25 lat przy tej samej marży 2 p.p.
Metoda: raty równe, brak prowizji i ubezpieczeń. Źródło danych: GPW Benchmark, WIBOR 3M 3,83 proc. oraz POLSTR 1M Stopa Składana 3,53541 proc. z 24 sierpnia 2026 r.
I tu wychodzi najważniejszy haczyk. Wystarczy marża wyższa o tę samą różnicę, żeby pełna stopa wróciła do 5,83 procent, a przewaga zniknęła. Nie zakładam, że banki dokładnie tak ustawią cenniki. Chodzi o to, żeby porównywać całą ofertę, a nie sam wskaźnik.
Jeden kredyt to za mało, dlatego sprawdziłem jeszcze dwa warianty. Pierwszy ma saldo 400 tysięcy złotych i 20 lat do końca. Drugi to wcześniejsze 500 tysięcy na 25 lat. Punktem odniesienia jest w obu przypadkach pełne oprocentowanie 5,83 procent.
Przy spadku stopy o 0,25 punktu procentowego rata pierwszego kredytu maleje o około 57 zł, a drugiego o 75 zł. Ruch o pół punktu procentowego daje odpowiednio około 113 i 150 zł miesięcznie. W drugą stronę liczby są prawie lustrzane: pół punktu procentowego więcej podnosi raty o około 116 i 153 zł.
Wykres 2. Zmiana raty przy przesunięciu pełnego oprocentowania względem 5,83 proc.
Metoda: raty równe, niezmienne saldo początkowe w każdym wariancie, brak kosztów dodatkowych. To test wrażliwości, nie prognoza przyszłych rat.
Nie liczę z tego oszczędności przez całe 20 albo 25 lat. Przy zmiennej stopie byłaby to fałszywa precyzja, bo wskaźnik po drodze zmieni się wiele razy. Ten rachunek odpowiada tylko na jedno pytanie: ile dziś robi konkretna różnica oprocentowania przy danym saldzie i okresie spłaty.
Co sprawdzić w swojej umowie
Najpierw znalazłbym datę ostatniej raty, pełną nazwę wskaźnika i częstotliwość aktualizacji oprocentowania. Kredyt kończący się w 2032 roku stoi w innym miejscu niż umowa trwająca do 2045 roku.
Potem przeczytałbym klauzulę awaryjną. Interesuje mnie nie tylko nazwa zamiennika, ale też procedura, ewentualna korekta i sposób poinformowania klienta.
Na końcu policzyłbym pełny koszt przed i po zmianie. Wskaźnik i marża to oprocentowanie, ale zostają jeszcze prowizje, ubezpieczenia i produkty dodatkowe. W kredycie z okresowo stałą stopą sprawdziłbym też zasady obowiązujące po jej zakończeniu.
POLSTR może obniżyć ratę. Nie zrobi tego automatycznie
POLSTR jest zbudowany inaczej niż WIBOR i 24 sierpnia wypadał od niego niżej. Przy tej samej marży obniżał modelową ratę, ale niższy odczyt z jednego dnia nie jest obietnicą tańszego kredytu przez kolejne lata. Marża lub spread mogą zmniejszyć różnicę, a stara umowa może jeszcze długo pozostać na WIBOR.
Przy nowym kredycie porównałbym pełne oprocentowanie, ratę, prowizję, ubezpieczenia i sprawdził, co stanie się z ratą po wzroście albo spadku stóp. Przy starym aneks podpisałbym dopiero po zestawieniu całego rachunku i klauzuli awaryjnej. Właściwe pytanie nie brzmi więc: czy POLSTR jest niższy? Brzmi: jak ta liczba przechodzi do mojej umowy i raty?
