Donald Trump chce dodatkowych pieniędzy na amerykańską kontrolę ruchu lotniczego. 15 listopada wezwał Kongres do zatwierdzenia dalszych wydatków. Minister transportu Sean Duffy mówi o kolejnych 50 mld dolarów. Demokraci odpowiadają, że z poprzedniej puli wciąż nie wydano około 11 mld. Tymczasem urząd lotnictwa opublikował wyjaśnienia, jak podczas prac przy sprzęcie sieć została zalana danymi. Ogólnokrajową blokadę odlotów zniesiono już w piątek. Odtworzenie rozkładów i ustalenie ostatecznej przyczyny okazały się jednak osobnymi zadaniami. Spór dotyczy więc pieniędzy, ale również sposobu prowadzenia modernizacji.
NA TERAZ
| POWRÓT ODLOTÓW | 13 listopada ruch przywrócono o 20.15 czasu wschodniego USA. |
| NOWE PIENIĄDZE | Duffy chce kolejnych 50 mld dolarów. |
| STARA PULA | Demokraci wskazują około 11 mld dolarów niewydanych środków. |
| PRZYCZYNA | Ostateczna diagnoza nadal jest przedmiotem dochodzenia. |
Niebo otwarte, ale rozkłady nadal rozsypane
Federalna Administracja Lotnictwa, czyli FAA, podała w niedzielnym komunikacie, że problemy zaczęły się 13 listopada około godziny 15.30 czasu wschodniego USA. Ruch wznowiono o 20.15. Nie oznaczało to wyłączenia całej łączności ani radarów: część częstotliwości i danych pozostawała dostępna, a samoloty będące w powietrzu mogły bezpiecznie lądować. Wstrzymanie odlotów było środkiem ostrożności, który miał ograniczyć ryzyko przy niestabilnych systemach.
Niedzielna publikacja FAA wymienia około 12 462 odwołanych w piątek lotów, w tym 9082 dużych linii. Zastrzega przy tym, że nie wszystkie odwołania wynikały bezpośrednio z ogólnokrajowego wstrzymania startów. Tej sumy nie można więc przedstawiać jako dokładnego bilansu samej awarii. Przywrócenie sprawnej sieci i uporządkowanie operacji przewoźników to dwa różne etapy powrotu do normalności.
Źródło wypowiedzi lub danych: FAA, wyjaśnienia ogólnokrajowego wstrzymania odlotów
Co zawiodło podczas wymiany sprzętu
Według resortu sieć doświadczała około tysiąca prób połączenia co cztery do pięciu sekund. Badane są lokalizacje w Arkansas i Teksasie. Po odizolowaniu ich sieć się ustabilizowała; zapobiegawczo wyłączono też problematyczną funkcję w około 60 podobnych routerach. To jeszcze nie rozstrzyga, czy zawiniło urządzenie, instalacja czy inne warunki działania systemu.
L3Harris, wykonawca obsługujący sieć, poinformował 14 listopada, że wspiera dochodzenie FAA i traktuje skutki dla pasażerów oraz przewoźników poważnie. Według firmy, wspólnie z partnerami telekomunikacyjnymi i urzędem, ukończyła ona ponad 70 proc. planowanej zamiany starych łączy miedzianych na światłowód. Oświadczenie nie wskazuje ostatecznej przyczyny incydentu ani nie potwierdza winy konkretnego pracownika.
50 miliardów dolarów i pytanie o stare pieniądze
Duffy zabiega teraz o 50 mld dolarów na przebudowę systemu, a Trump w niedzielę wezwał Kongres do zatwierdzenia dalszego finansowania. To postulat polityczny, nie nowa uchwalona pula. Resort przekonuje, że wcześniejsze 12,5 mld dolarów miało ściśle określone zastosowanie: między innymi radary, radiostacje i elektroniczne karty informacji o lotach. Według ministra środki te nie obejmują nowej sieci ani nowego oprogramowania do zarządzania przestrzenią powietrzną.
Źródło wypowiedzi lub danych: Departament Transportu USA, niedzielne wyjaśnienia ministra
Przedstawiciele demokratów Rick Larsen i André Carson przedstawili inne rozliczenie. W oświadczeniu z 14 listopada napisali, że administracja zaciągnęła zobowiązania na 4,3 mld dolarów, lecz wydała około miliarda. Około 11 mld pozostawało więc niewydane, a około 8 mld nieobjęte zobowiązaniami. Ich pytanie brzmi: dlaczego potrzeba następnych pieniędzy? Samo przeznaczenie budżetu na określony cel, podpisanie zobowiązania i wypłata za wykonane prace nie są jednak tym samym. Te liczby opisują różne etapy wydawania pieniędzy.
Większy budżet nie kończy problemu
Problemy nie zaczęły się w ten weekend. Amerykański urząd kontrolny GAO już w raporcie z września 2024 roku opisywał opóźnienia modernizacji. Przywoływał ocenę FAA z 2023 roku: utrzymywanie 51 ze 138 systemów uznano za niemożliwe w dłuższej perspektywie, między innymi przez brak części zamiennych. Kontrolerzy wskazywali również na znaczenie harmonogramów, nadzoru nad ryzykiem i planowania kosztów. Samo zwiększenie kwoty nie zastępuje sprawnego prowadzenia inwestycji.
Resort odpowiada, że modernizację już realizuje, a pieniądze z dotychczasowej puli mają zostać wykorzystane do końca 2028 roku. Duffy wiąże budowę nowej sieci z uzyskaniem dodatkowego finansowania i mówi o końcu 2028 lub początku 2029 roku. To deklarowany termin, nie gwarancja zakończenia prac. Dla oceny całego programu istotne będą więc nie tylko nowe kwoty, lecz także wykonane etapy i wyniki dochodzenia.
| NAJKRÓCEJ Po lotniczym paraliżu Trump popiera dodatkowe finansowanie, a Duffy chce 50 mld dolarów. Opozycja pyta o około 11 mld niewydanych środków z poprzedniej puli. Starty wznowiono już 13 listopada, lecz odbudowa operacji trwała dłużej. Ostateczna przyczyna problemów pozostaje badana. Nowa kwota sama nie rozstrzyga kwestii sprawnego wykonania modernizacji. |