NEWSY
Picture of Piotr z zespołu Praktycznie o Pieniądzach
Piotr z zespołu Praktycznie o Pieniądzach

STARSHIP WRÓCIŁ Z KOSMOSU. ZŁAPALI GO W POWIETRZU

Starship wrócił z kosmosu i po raz pierwszy został złapany przez ramiona wieży startowej. SpaceX dokonał tego 14 listopada w Teksasie, po 22,5 godziny lotu. Odzyskano górny stopień, czyli sam statek. Dolnego stopnia rakiety nie udało się odzyskać. Ten obraz wygląda jak scena z filmu, ale stawką jest bardzo konkretny pomysł na transport: sprzęt ma wracać i latać ponownie. Dla firmy ważny będzie teraz koszt oraz czas przygotowania kolejnego lotu. Udane złapanie otwiera tę drogę, a jego znaczenie wykracza poza efektowne nagranie z kosmodromu.

NA TERAZ

14 LISTOPADAPierwsze złapanie Starshipa wracającego z kosmosu.
22,5 GODZINYCzas między startem a powrotem statku.
26 SATELITÓWTyle Starlinków V3 wypuszczono podczas misji.
MISJA NUMER 15Górny stopień odzyskany, dolny utracony.

Ramiona wieży zamiast lądowania w oceanie

Odzyskany statek powrócił do Starbase, czyli tego samego kosmodromu, z którego wystartował dzień wcześniej. Zanim wrócił, dostarczył na orbitę satelity. SpaceX potwierdził nawiązanie łączności ze wszystkimi.

Źródło wypowiedzi lub danych: SpaceX, oficjalny raport z 15. lotu Starshipa

Przed misją firma opisała, jak ma wyglądać finał: statek odwraca się do pionu, hamuje silnikami i wchodzi między mechaniczne ramiona wieży. Te zamykają się wokół jego punktów mocowania. Wcześniejsze próby kończyły się wodowaniem. Powrót do bazy wymagał również oceny stanu statku przed zgodą na wejście w atmosferę. Wśród sprawdzanych układów firma wymieniła między innymi silniki, zasilanie, łączność i sterowanie położeniem. Samo dotarcie na orbitę było więc dopiero częścią zadania.

Dolnego stopnia nie udało się odzyskać

Super Heavy, dolny stopień wynoszący statek, przerwał manewr powrotny z powodu zbyt małej ilości paliwa. Według raportu przyczyna tego stanu jest badana. Automatyka skierowała go nad zatokę. Po hamowaniu i wyłączeniu silników uruchomił się system przerwania lotu.

Możliwość rezygnacji z powrotu do wieży była częścią przygotowań do misji. Dla samego statku SpaceX opisał warianty awaryjnego wodowania, gdyby pojawił się problem z jego stanem lub infrastrukturą. To wyjaśnia ważną zasadę tego testu: start nie oznaczał automatycznej zgody na końcowe podejście. Powrót do bazy zależał od kolejnych ocen sytuacji. Efektowny chwyt miał nastąpić dopiero po ich przejściu.

Największa stawka to kolejne użycie sprzętu

W prezentacji dla inwestorów SpaceX wskazywał, że ponowne użycie drogiego sprzętu ma obniżać koszty startów i pozwalać na częstsze loty. Dla Starshipa firma wyznaczyła cel przypominający eksploatację samolotów: powrót, przygotowanie i następny start. Już wtedy oddzielała dwa brakujące kroki dotyczące statku: złapanie go oraz ponowny lot. Sobotni sukces rozstrzyga pierwszy z nich. Drugiego nie da się zastąpić samym nagraniem lądowania.

Ekonomiczny sens jest prosty. Jeżeli pojazd można wykorzystać wielokrotnie, jego budowy nie trzeba w całości powtarzać przy każdym zleceniu. Nadal trzeba jednak zapłacić za obsługę, kontrole i ewentualne naprawy. Dlatego o opłacalności zdecyduje również to, ile pracy wymaga statek po powrocie i jak szybko może wystartować ponownie. Na razie nie znamy końcowego rachunku dla odzyskanego egzemplarza. Potencjalna korzyść dla zamawiających transport na orbitę pozostaje celem, który trzeba jeszcze potwierdzić w regularnej eksploatacji.

NASA czeka na księżycową wersję statku

Starship ma również znaczenie dla programu Artemis. Według aktualnego planu NASA misja Artemis III w 2027 roku ma sprawdzić na niskiej orbicie Ziemi zbliżanie i dokowanie Oriona z testowymi wersjami lądowników firm SpaceX oraz Blue Origin. Planowane pierwsze lądowanie astronautów programu Artemis na Księżycu przypada na misję Artemis IV w 2028 roku. Załoga ma przesiąść się z Oriona do komercyjnego lądownika, który zabierze ją na powierzchnię.

Źródło wypowiedzi lub danych: NASA, aktualny plan misji programu Artemis

To zadanie dla rozwijanej wersji księżycowej, a nie zapowiedź wysłania odzyskanego właśnie egzemplarza z astronautami. NASA opisuje testy poprzedzające lądowanie jako sposób ograniczania ryzyka. Terminy pozostają harmonogramem programu. Powrót do Teksasu jest konkretnym osiągnięciem w rozwoju statku, lecz nie zastępuje prób potrzebnych do bezpiecznego przewozu ludzi i operacji przy Księżycu. Przed SpaceX pozostaje pokazanie, że technologia potrafi działać wielokrotnie i w kolejnych rodzajach misji.

NAJKRÓCEJ  SpaceX po raz pierwszy złapał Starshipa wracającego z kosmosu. Odzysk dotyczy górnego stopnia. Następny sprawdzian to przygotowanie statku do kolejnego lotu i jego ponowne użycie.

Udostępnij artykuł

Autor
Picture of Piotr
Piotr

Zespół redakcyjny Praktycznie o Pieniądzach

Spis treści

Zobacz również

ZDJĘCIA BEZ ZGODY. FACEBOOK DOSTAŁ 805 MLN EURO KARY

Dino rośnie. Co zostaje z miliardów sprzedaży?

1863 ZŁ WIĘCEJ? RZĄD CHCE ZAMROZIĆ CENY GAZU