IKZE, czyli Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego, kusi korzyścią już przy najbliższym PIT. Jest tylko jeden szczegół: przy prawidłowej wypłacie fiskus pobiera później 10 procent całej kwoty. IKE, czyli Indywidualne Konto Emerytalne, nie daje dziś ani złotówki, ale na końcu pozwala uniknąć 19 procent podatku od wypracowanego zysku.
Pytanie więc, co wybrać w 2026 roku: IKE czy IKZE. Kiedy lepiej dostać ulgę od razu, a kiedy bardziej opłaca się poczekać.
49,5 miliarda złotych na kontach IKE i IKZE brzmi świetnie. Regularność wpłat już mniej
Na koniec 2025 roku na IKE i IKZE znajdowało sie łącznie 49,5 miliarda złotych, około 42 procent więcej niż rok wcześniej. Sam rekord robi wrażenie.Bardziej zastanawiająca jest jednak inna liczba: na około 626 tys. rachunków nie odnotowano w 2025 roku ani jednej wpłaty.
Przynajmniej jedną wpłatę odnotowano w przypadku 64,6 procent IKE i 73,4 procent IKZE. Zwróćcie uwagę, jak nisko zawieszona jest ta poprzeczka. Nie mówimy tu o wpłatach co miesiąc, tylko o conajmniej jednym zasileniu konta w ciągu roku. Konto można otworzyć w kilka minut. Trudniejsza część zaczyna się później.
Wykres 1. Rachunki na 31 grudnia 2025 r.; „z wpłatą” oznacza co najmniej jedną wpłatę w całym 2025 r.
Źródła: KNF, skorygowane dane IKE na 31.12.2025; KNF, dane IKZE na 31.12.2025.
Na koniec 2025 roku liczba rachunków IKE wynosiła 1 189 201, a IKZE 769 993. Nie oznacza to jednak prawie dwóch milionów osób, bo jedna osoba może mieć oba konta.
Najpierw rzecz, o której nie mówi się w większości porównań
IKE i IKZE często stoją obok siebie w tej samej ofercie, więc wyglądają jak dwie wersje tego samego produktu, a nimi nie są. Podatkowo działają zupełnie odwrotnie.
Wpłat na IKE nie odliczamy w PIT; finansujemy je z dochodu już opodatkowanego, ale też dzisiaj nie dostajemy z nich nic. Nagroda czeka na końcu, bo po spełnieniu ustawowych warunków nie płacimy już 19 procent od wypracowanego zysku. Jeśli włożone 10 tysięcy złotych urośnie do 20 tysięcy, zwolnienie z podatku obejmie wypracowane 10 tysięcy zysku.
IKZE działa odwrotnie. Wpłatę odliczamy w rocznym zeznaniu, ale przy prawidłowej wypłacie fiskus pobiera 10 procent od całej kwoty, nie tylko od zysku. Przy tych samych 20 tysiącach byłoby to 2 tysiące złotych podatku. Brzmi gorzej, tylko że wcześniejsza oszczędność w PIT może przez lata pracować razem z naszymi pieniędzmi.
W 2026 roku na IKE można wpłacić do 28 260 zł. Podstawowy limit IKZE wynosi 11 304 zł, a dla osób prowadzących pozarolniczą działalność (m.in. prowadzących JDG) 16 956 zł. I tu łatwo się pomylić. Chodzi o pierwsze miesiące prowadzenia firmy. Przedsiębiorca korzystający wyłącznie z „ulgi na start” opłaca wtedy tylko składkę zdrowotną. Na potrzeby wyższego limitu IKZE nie jest jednak jeszcze traktowany jak osoba prowadząca pozarolniczą działalność, więc obowiązuje go limit podstawowy. Jeżeli status przedsiębiorcy zmienia się w trakcie roku, konkretny limit trzeba już sprawdzić dla własnej sytuacji.
Na IKE preferencyjna wypłata jest możliwa od osiągnięcia wieku 60 lat , nawet jeśli nie jesteśmy jeszcze emerytami, albo od 55 lat, jeżeli wcześniej nabyliśmy uprawnienia emerytalne. Potrzebne są też wpłaty w co najmniej pięciu latach kalendarzowych albo wniesienie ponad połowy wartości wszystkich wpłat co najmniej pięć lat przed złożeniem wniosku. Przy IKZE granicą jest 65 lat i wpłaty w co najmniej pięciu latach. Nie muszą następować po sobie.
Tu trzymam się zwykłych wpłat. Transfery z PPE oraz osoby objęte przepisami przejściowymi mają osobne zasady, więc nie mieszam ich do tego porównania.
Źródła: MRPiPS, limit IKE na 2026 r.; MRPiPS, limit IKZE na 2026 r.; tekst ustawy o IKE i IKZE; ustawa systemowa, definicja działalności.
Trzeba jeszcze wyprostować jedno nieporozumienie. Ani IKE, ani IKZE same nie zarabiają. To podatkowe opakowania, które mogą wyglądać różnie zależnie od instytucji. Mogą działać jako oprocentowany rachunek bankowy, fundusz inwestycyjny, ubezpieczenie z UFK, dobrowolny fundusz emerytalny albo rachunek maklerski. Na tym ostatnim można kupować m.in. akcje, obligacje i ETF-y dostępne w ofercie. Finalny wynik nadal zależy od tego, co kupimy, ile za to zapłacimy i czy będziemy regularnie dokładać pieniądze.
„Zwrot podatku” brzmi dobrze. Tylko ile naprawdę wraca?
IKZE najłatwiej wyjaśnić dwoma słowami: „zwrot podatku”. Urząd nie oddaje jednak każdemu tej samej kwoty. Wpłata obniża podstawę opodatkowania, a dopiero nasza stawka mówi, ile pieniędzy rzeczywiście zostanie w kieszeni.
Przy wpłacie pełnego podstawowego limitu, czyli 11 304 zł, maksymalna obniżka PIT wynosi około 1 356 zł przy stawce 12 procent, 2 148 zł przy podatku liniowym 19 procent i 3 617 zł przy stawce 32 procent. Wpłata jest dokładnie ta sama, a różnica między skrajnymi wynikami przekracza 2,2 tysiąca złotych.
Wykres 2. Maksymalna obniżka PIT od wpłaty 11 304 zł, jeżeli całe odliczenie działa według jednej wskazanej stawki.
Źródła: Ministerstwo Finansów, odliczenie wpłat na IKZE; MRPiPS, limit IKZE na 2026 r.; ustawa PIT.
Przy limicie 16 956 zł korzyść może sięgnąć odpowiednio około 2 035, 3 222 albo 5 426 zł. To są maksima. Trzeba mieć wystarczająco wysoki dochód lub przychód opodatkowany daną stawką. Jeżeli odliczenie przechodzi przez dwa progi, każdą część liczymy osobno. Niewykorzystanej ulgi nie przeniesiemy na kolejny rok.
Przy ryczałcie jest jeszcze jeden haczyk. Jeżeli przychody są opodatkowane kilkoma stawkami, odliczenie IKZE dzieli się między nie proporcjonalnie.
IKZE nie obniża też składki zdrowotnej ani podstawy daniny solidarnościowej. Dlatego sam nie wpisywałbym do kalkulatora najwyższej liczby z wykresu. Otworzyłbym własne zeznanie i sprawdził, ile ta wpłata naprawdę obniży mój podatek. Bez tego pytanie „czy IKZE się opłaca?” nie ma jednej dobrej odpowiedzi.
IKZE wygrywa dopiero wtedy, gdy ulga dalej pracuje
Przykład jednego prostego scenariusza? Co roku na koniec roku wpłacamy 10 tysięcy złotych, oszczędzamy przez 30 lat i osiągamy średnio 5 procent rocznie (dość ostrożny wariant). Pomijam inflację i opłaty, warunki wypłaty z IKE oraz IKZE są spełnione, a obecne zasady i stawki podatkowe nie zmieniają się przez cały okres. Nie udaję, że to prognoza. Chodzi tylko o pokazanie, co podatek robi z takim samym portfelem.
Po 30 latach kapitał przed podatkiem wynosi 664 388 zł. Tyle zostaje na IKE. Na IKZE po 10-procentowym podatku od całej wypłaty zostaje 597 950 zł. Zwykły rachunek, przy korzystnym założeniu, że 19 procent podatku od zysku płacimy dopiero na końcu, daje 595 155 zł.
Gdyby na tym skończyć, IKE wygrałoby bez dyskusji. Tyle że w takim zestawieniu znikają pieniądze odzyskiwane co roku w PIT. Jeżeli również je inwestujemy na zwykłym rachunku, łączny kapitał po podatkach rośnie do 669 368 zł przy stawce 12 procent, 711 029 zł przy 19 procentach i 788 399 zł przy 32 procentach.
Wykres 3. Kapitał po 30 latach przy wpłacie 10 tys. zł rocznie i stopie zwrotu 5 proc.; wartości po należnych podatkach.
Metoda: wpłaty na koniec roku; brak inflacji i opłat; w każdym roku cała wpłata na IKZE obniża PIT według wskazanej stawki, a ulga trafia na zwykły rachunek; 19% podatku tylko od końcowego zysku na tym rachunku. Dla prostoty pomijam kilka miesięcy między wpłatą na IKZE a rozliczeniem PIT. Warianty z inwestowaniem ulgi mają podobne obciążenie domowego budżetu jak wpłata tej samej kwoty na IKE.
Przy stawce 12 procent IKZE z inwestowaną co roku ulgą wyprzedza IKE o niespełna 5 tysięcy złotych. To przewaga, ale żaden nokaut. Przy stawce 32 procent różnica rośnie do około 124 tysięcy.
Jeżeli ulgę wydamy, również na tym korzystamy. Można za nią opłacić rachunki albo naprawić samochód. Po prostu po trzydziestu latach nie zobaczymy tych pieniędzy na rachunku.
Dla porównania policzyłem też wariant z wynikiem 10 procent rocznie. To okolice często przywoływanej historycznej średniej S&P 500 z dywidendami w dolarach, a nie prognoza dla polskiego inwestora. Przy tych samych założeniach IKE kończy z około 1,64 miliona złotych, zwykły rachunek z 1,39 miliona, a IKZE po 10-procentowym podatku z 1,48 miliona. Jeżeli ulgę dalej inwestujemy, wynik IKZE rośnie do około 1,65 miliona przy stawce 12 procent, 1,74 miliona przy 19 procentach i 1,93 miliona przy 32 procentach.
Życie nie pyta, czy plan był rozpisany do emerytury
Trzydzieści lat to długo. W tym czasie można stracić pracę, kupić mieszkanie, założyć firmę albo po prostu zmienić plan. To właśnie przy wcześniejszej wypłacie najlepiej widać różnicę między IKE i IKZE.
Załóżmy, że przez lata wpłaciliśmy 40 tysięcy złotych, a na rachunku jest dziś 50 tysięcy. Przy pełnym zwrocie z IKE, jeśli na rachunku były wyłącznie nasze własne wpłaty, urząd patrzy w uproszczeniu na 10 tysięcy wypracowanego zysku. Od niego pobiera 19 procent podatku, czyli 1 900 zł.
Z IKZE nie można przed terminem wyjąć tylko części środków. Trzeba zamknąć rachunek i wycofać całe saldo, a pełne 50 tysięcy złotych trafia do rocznego PIT jako przychód z innych źródeł. To nie jest drobna różnica, bo taka wypłata może wepchnąć część dochodu w próg 32 procent.
Forma opodatkowania firmy nie zmienia zasad zwrotu z IKZE. Działalność nadal rozliczamy liniowo albo ryczałtem, natomiast zwrócona kwota z IKZE jest osobnym przychodem z innych źródeł i rozliczamy ją według skali podatkowej.
IKE jest bardziej wyrozumiałe. Pozwala także na częściowy zwrot środków pochodzących z bezpośrednich wpłat. Od dochodu przypadającego na zwracaną kwotę nadal pobierane jest 19 procent podatku. IKE nie jest też poduszką bezpieczeństwa. Jeżeli trzeba sprzedać fundusz albo akcje w złym momencie, podatkowa elastyczność nie cofnie straty rynkowej.
Dwa doprecyzowania: zwrot z IKZE może zwiększyć podstawę daniny solidarnościowej, jeżeli suma dochodów uwzględnianych przy jej obliczaniu przekroczy 1 mln zł. Jeśli IKE zawiera transfer z PPE, przy pełnym zwrocie instytucja przekazuje do ZUS 30% sumy składek podstawowych wpłaconych do PPE po 1 czerwca 2004 r. Przykład 40/50 tys. zł tych wyjątków nie obejmuje.
Źródła: ustawa o IKE i IKZE, zasady wypłaty i zwrotu; ustawa PIT.
Na IKE ani IKZE nie powinniśmy wpłacać pieniędzy z rezerwy na utratę pracy, awarię auta albo leczenie. To rachunki do zbierania na emeryturę, a nie poduszka bezpieczeństwa. IKE daje większą swobodę wcześniejszej wypłaty, ale jeśli wpłata wymaga wyczyszczenia rezerwy, na razie nas na nią nie stać.
Największy błąd można popełnić już po otwarciu konta
Można dobrze wybrać między IKE i IKZE, a później oddać sporą część korzyści w opłatach. Sam skrót w nazwie przed tym nie chroni.
Przy wpłacie 10 tysięcy złotych rocznie przez 30 lat i stopie zwrotu 5 procent przed kosztami, roczny koszt na poziomie 0,2 procent zostawia około 642 tysiące złotych. Koszt 2 procent obniża wynik do około 476 tysięcy. Różnica wynosi 166 tysięcy złotych, czyli znacznie więcej niż niejeden podatek, o który spieramy się przy wyborze konta.
Metoda: dla prostoty koszt odejmuję od stopy zwrotu 5%, a wpłaty trafiają na koniec roku. Pokazane kwoty są przed ewentualnym podatkiem przy wypłacie. Na IKE po spełnieniu warunków takiego podatku nie będzie; na IKZE trzeba jeszcze odjąć 10% całego salda. To ilustracja wpływu opłat, nie prognoza wyniku.
Gdybym dziś miał wybrać tylko jedno konto i nie miał pewności, kiedy pieniądze będą mi potrzebne, zacząłbym od IKE. Przy 12-procentowym PIT elastyczność jest dla mnie więcej warta niż stosunkowo niewielka korzyść dzisiaj.
IKZE dołożyłbym przy podatku liniowym 19 procent albo stawce 32 procent, ale dopiero po zbudowaniu rezerwy i pod warunkiem, że pieniądze zaoszczędzone w PIT od razu wracają do inwestycji. Przy większym budżecie nie robiłbym z tego pojedynku. Wykorzystałbym oba rachunki.
Nie wygrywa więc lepszy skrót. Wygrywa rachunek, który jest tani, regularnie zasilany i którego nie trzeba zamykać przy pierwszym większym wydatku.
Materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady inwestycyjnej ani rekomendacji zakupu konkretnych instrumentów finansowych.
Każda inwestycja wiąże się z ryzykiem utraty zainwestowanego kapitału. Prognozy lub wyniki osiągnięte w przeszłości nie stanowią gwarancji ani przewidywania przyszłych wyników. Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji inwestycyjnych należy przeprowadzić własną analizę lub zasięgnąć porady finansowej.
