Przód pochodu dochodził już na błonia Stadionu Narodowego, gdy jego koniec nie ruszył jeszcze z ronda Dmowskiego. Taką skalę miał tegoroczny Marsz Niepodległości, do którego dołączył prezydent Karol Nawrocki. Ulicami Warszawy szły tłumy z biało-czerwonymi flagami i nazwami miejscowości, z których przyjechały. Organizatorzy ogłosili rekord i ze sceny mówili o pół milionie osób; miejski szacunek był niższy. Największe zgromadzenie publiczne tego dnia w stolicy połączyło rocznicowe świętowanie z politycznymi hasłami. Dzień później policja opublikowała bilans zabezpieczenia obchodów, wskazując zarówno na bezpieczny przebieg, jak i konkretne interwencje.
NA TERAZ
| 11 LISTOPADA | Marsz odbył się w 108. rocznicę odzyskania niepodległości. |
| NAWROCKI | Prezydent wziął udział w pochodzie przez Warszawę. |
| 500 TYS. | Szacunek ogłoszony ze sceny przez szefa sztabu organizacyjnego. |
| DO 250 TYS. | Według Stołecznego Centrum Bezpieczeństwa mogło być nawet tylu uczestników. |
Kolumna przeszła przez centrum i Wisłę
Zgromadzenie rozpoczęło się po godz. 14, a około 14.30 kolumna ruszyła z ronda Romana Dmowskiego. Uczestnicy przeszli Alejami Jerozolimskimi, następnie mostem Poniatowskiego na błonia Stadionu Narodowego. To ten odcinek połączył centrum stolicy z finałem po praskiej stronie. Ulice wypełniały narodowe barwy, a niesione banery z nazwami miejscowości pokazywały, że do Warszawy przyjechano z różnych części kraju.
Źródło wypowiedzi lub danych: Relacja Wirtualnej Polski
Marsz był kulminacją szerszego programu przygotowanego przez stowarzyszenie. Jeszcze przed wymarszem organizatorzy zaplanowali Miasteczko Niepodległości w pasażu Wisławy Szymborskiej, mszę za Ojczyznę w kościele Wszystkich Świętych i wspólny hymn. Na błoniach przewidziano scenę oraz koncerty. Sam pochód stanowił więc główną część całodziennego wydarzenia, którego uczestnicy mogli spotkać się także przed wyruszeniem na trasę.
Nawrocki przeszedł z uczestnikami przez most
Prezydent niósł biało-czerwoną flagę. Uczestnicy przywitali go okrzykiem „Czołem, panie prezydencie”, po którym zaśpiewano hymn. Nawrocki przeszedł most Poniatowskiego i odłączył się po drugiej stronie Wisły. Towarzyszyli mu syn oraz współpracownicy. Jego obecność w marszu potwierdziła Kancelaria Prezydenta, publikując także zdjęcia z wydarzenia.
Wcześniej Nawrocki uczestniczył w centralnych uroczystościach na placu Piłsudskiego, przy Grobie Nieznanego Żołnierza. W tamtym wystąpieniu mówił o suwerenności i bezpieczeństwie jako sprawach, które powinny pozostawać ponad partyjnym sporem. Późniejsze wejście w pochód było kolejnym punktem jego obchodów 11 listopada. Prezydent pojawił się więc zarówno na państwowej ceremonii, jak i w zgromadzeniu organizowanym przez stowarzyszenie Marsz Niepodległości.
Ze sceny padło pół miliona
Marcin Osowski, szef sztabu organizacyjnego marszu, ogłosił ze sceny rekordową frekwencję i oszacował tłum na pół miliona osób. Po zakończeniu wydarzenia Stołeczne Centrum Bezpieczeństwa przekazało, że uczestników mogło być nawet 250 tys. Miejska ocena była zatem wyraźnie niższa od scenicznej deklaracji organizatorów. Obie liczby pozostają szacunkami, a nie wynikiem wspólnego, uzgodnionego liczenia.
Później organizatorzy sugerowali jeszcze większą frekwencję, dopuszczając nawet milion osób. Nie przedstawiono jednak niezależnego potwierdzenia takiego wyniku. Dlatego określenie „rekordowy” można przytoczyć jako ocenę organizatorów, ale dostępne dane nie rozstrzygają historycznego rekordu. Rozmach zgromadzenia potwierdza natomiast dzisiejszy komunikat policji, która wymieniła marsz jako największe zgromadzenie publiczne wśród warszawskich obchodów.
Wspólne barwy, różne polityczne przekazy
Tegoroczny marsz odbywał się pod hasłem „Polak w Polsce gospodarzem”. Organizatorzy tłumaczyli je przywiązaniem do suwerenności, narodowej tożsamości i prawa do decydowania o przyszłości państwa. Obok upamiętnienia odzyskania niepodległości w 1918 r. wprost wskazywali więc na współczesne sprawy. Wśród uczestników pojawili się także politycy prawicy, między innymi Mateusz Morawiecki, Przemysław Czarnek i Sławomir Mentzen.
Na trasie znalazły się również przekazy wymierzone w rząd i Unię Europejską. Fotoreporterzy udokumentowali rasistowski transparent niesiony w części pochodu z symbolami ONR. Obraz marszu obejmował więc zarówno narodowe flagi i rocznicową oprawę, jak i konkretne, kontrowersyjne postulaty polityczne. Nie ma podstaw, by każde hasło pojedynczej grupy przypisywać wszystkim uczestnikom zgromadzenia.
Policja podsumowała zabezpieczenie obchodów
W opublikowanym 12 listopada podsumowaniu Komenda Stołeczna Policji oceniła warszawskie obchody jako bezpieczne. Funkcjonariuszy z Warszawy wspierały inne garnizony, Służba Ochrony Państwa, Straż Miejska i Żandarmeria Wojskowa. Policja podkreśliła również współpracę z organizatorami poszczególnych wydarzeń. Służby kierowały ruchem, pomagały osobom potrzebującym wsparcia oraz udzielały pierwszej pomocy.
Bezpieczny przebieg całości nie oznaczał braku incydentów. Podczas zabezpieczania marszu zatrzymano mężczyznę, który rzucił racą w policjantkę. Interweniowano też wobec kobiety grożącej stworzeniem zagrożenia dla uczestników. W trakcie całej operacji zabezpieczono kilkaset sztuk pirotechniki. To konkretny bilans po wydarzeniu, które na kilka godzin zamieniło trasę przez centrum i most Poniatowskiego w przestrzeń masowego zgromadzenia.
Źródło wypowiedzi lub danych: Komenda Stołeczna Policji
| NAJKRÓCEJ Tłumy przeszły przez Warszawę z udziałem prezydenta. Rekord frekwencji pozostaje deklaracją organizatorów. |
